W poprzednim poście skupiłam się na nihongami – tradycyjnych upięciach włosów japońskich kobiet. Dzisiaj
skoncentruję się na kanzashi –
japońskich ozdobach wpinanych we włosy. Będzie bajecznie!
Kanzashi pojawiły
się w Japonii w erze Jōmon. (14000-300 p.n.e.), kiedy to japońskie kobiety
stopniowo odchodziły od rozpuszczonych do upiętych włosów. Pojawienie się kanzashi miało ciekawy wydźwięk praktyczny – Japończycy wierzyli, że
szpila wpinana we włosy w celu ich podtrzymania miała magiczną moc odstraszania złych duchów. Kanzashi
zostały spopularyzowane jednak dopiero kilkaset lat później, w erze Edo (1603-1868
n.e.), przeobrażając głowy Japonek w
fantazyjne ogrody. Pełen rozkwit sztuki
kanzashi miał miejsce pod koniec
tego okresu, kiedy to ozdoby stały się też niejako środkiem przekazu – dla zorientowanych
komunikowały status społeczny właścicielki; zmieniały się też w zależności od pory roku, zwiastując nadchodzące
zmiany.
A oto krótka charakterystyka ozdób noszonych w
poszczególnych miesiącach:
Styczeń – często
pojawiające się motywy to: sosna (matsu), kwiaty bambusa (take)
and śliwy (ume); ich kolorystyka
(zielony, czerwony i biały) jest kojarzona ze świętowaniem.
Luty – dominujące
kolory ozdób to głęboki róż, wpadający w czerwień, które symbolizują miłość i
nadchodzącą wiosnę
Marzec – najczęściej
występujące kolory to biały i żółty (od kwiatów rzepaku), ozdoby nawiązują też
do kwiatów brzoskwini (momo), narycyzów (suisen), kamelii (tsubaki) i piwonii (botan)
Kwiecień – to miesiąc różu miękkiego jak kwiat kwitnącej
wiśni (sakura), występują motywy motyli oraz latarni bonbori,
zwiastujących lato.
Maj - kolory purpury oraz niebieskich irysów (ayame). Irysy
symbolizują szczyt wiosny; w ornamentacji pojawiają się także drobne, srebrne
motyle.
Czerwiec – miesiąc deszczowy, akcentowany przez liście
zielonej wierzby (yanagi) -
symbolu gejszy - z kwiatami róży (nadeshiko) lub rzadziej – kwiatami hortensji (ajjsai).
Lipiec - dominują
motywy wachlarzy, związanych z festiwalem Gion. Związek przyczynowo-skutkowy
jest dosyć jasny – podczas parad i tańców mających miejsce podczas festiwalu
trwającego cały miesiąc (!), wachlarze są nieodzownym sposobem na przyniesienie
wytchnienia w tym gorącym i wilgotnym miesiącu.
Sierpień - miesiąc niebieskich powojów (asagao) oraz trawy
japońskiej (charakterystyczna gęsta kępa rozgałęziających się źdźbeł).
Wrzesień - japońskie
kwiatu kampanuli (kikyo); purpurowa tonacja jest tradycyjnie kojarzona z
jesienią. Nierzadko w ozdobach pojawiają się już też motywy jesiennych kwiatów.
Październik – królują białe i czerwone chryzantemy (kiku), kwiaty uwielbiane w Japonii,
symbol rodziny cesarskiej.
Listopad – to zdecydowanie miesiąc czerwonych liści klonu.
Grudzień – motywy pojawiające się w tym miesiącu maja
przynieść szczęście; są to głównie mochibana
– gałązki wierzbowe ozdobione mochi –
najczęścięj białym ciastem ryżowym
...
Można także wyodrębnić kilka podstawowych kategorii kanzashi, różniących się od siebie
tworzywem z którego są wykonane, ale o tym innym razem…
